سكرات موت : 25 . علت سختى و سستى سكرات موت چيست ؟ ظاهراً آنچه مربوط است به آن دنيا بستگى دارد به شدت و ضعف تعلقات قلبى به دنيا ، لهذا به ما گفته‌اند : * ( موتوا قبل ان تموتوا ، ) * و هم گفته‌اند : * ( اخرجوا من الدنيا قلوبكم قبل ان تخرج منها ابدانكم ) * ، و هم در دعا مىخوانيم : اللَّهم ارزقنى التجافى عندار الغرور و الانابة الىدار الخلود و الاستعداد للموت قبل حلول الفوت . و هم اميرالمؤمنين دربارهء حجج الهيه مىفرمايد : هجم بهم العلم على حقيقة البصيرة و باشروا روح اليقين و استلانوا ما استوعره المترفون و انسوا بما استوحش منه الجاهلون و صحبوا الدنيا بابدان ارواحها معلقة بالمحل الاعلى . و نيز به همين جهت گفته‌اند كه اىّ المؤمنين اكيس ؟ * ( اكثرهم ذكراً للموت . ) * توضيح اينكه روح ، ثمره و ميوهء درخت تن است كه تدريجاً مىرسد و آمادهء جدايى مىشود . به عقيدهء بعضى پيرى نتيجهء رسيدگى طبيعى روح است و مرگ طبيعى نتيجهء كمال رسيدگى و واگذاشتن هريك از روح و بدن يكديگر را ، و به عبارت ديگر روح زاييدهء بدن است و از مادر بدن متولد مىشود . چيزى كه هست بايد لقاحى صورت گيرد كه آن لقاح همان است كه به * ( نفخت فيه من روحى ) * تعبير مىشود . البته مادر بدن بدون اين لقاح بارور نمىشود و محال است كه تسويهء بدن و تعادل بدن حاصل شود - ولو به وسيلهء مصنوعى - و آن لقاح صورت نگيرد . ولى بايد دانست كه تعلق روح به بدن دو نوع تعلق است : يكى تعلق طبيعى و ديگر تعلق ارادى و اختيارى . تعلق طبيعى حتى در نوزاد هم هست . قطعاً در نوزاد و هركس كه روحش كاملًا نرسيده ،